Наманган – «Ақлли шаҳар» сари

Postni ulashish:

Наманган шаҳрида «Ақлли шаҳар» лойиҳасини амалга ошириш ишлари бугунги кунда жиддий суръатлар билан давом этмоқда. Мазкур ташаббус Ўзбекистон Республикаси Президентининг сунъий интеллект технологияларини ривожлантиришга оид фармонида белгиланган вазифаларни ҳаётга татбиқ этиш, вилоятда рақамли трансформацияни жадаллаштириш ва шаҳар инфратузилмасини замонавий бошқарув тизимига ўтказиш мақсадида амалга оширилмоқда. Лойиҳанинг асосий мақсади шаҳар хизматларини соддалаштириш, аҳоли учун қулайликни ошириш ва шаффоф, тезкор бошқарув тизимини яратишдир.

Сўнгги йилларда рақамли технологиялар ва сунъий интеллект соҳаларида халқаро тажрибаларни ўрганиш вилоят ҳокимлиги учун устувор йўналишлардан бири бўлди. Шу мақсадда ташкил этилган вилоят делегацияси хорижий ҳамкорлар билан музокаралар олиб бориб, илғор технологик ёндашувларни ўзимизда жорий этиш имкониятларини ўрганди. Натижада дунёнинг етакчи технологик компанияларидан бири билан рақамлаштириш ва сунъий интеллект бўйича ҳамкорлик келишувларига эришилди. Бу эса лойиҳа нафақат ғоявий, балки амалий босқичга ўтаётганини кўрсатади.

Дастурий ечим ва молиявий шериклик

«Ақлли Наманган шаҳар» лойиҳасининг дастлабки кўриниши вилоятдаги IТ Парк резиденти «Течнова аcадемй» МЧЖ томонидан ишлаб чиқилди. Ушбу дастурий таъминот шаҳардаги барча соҳаларни бир платформага бирлаштиришга қаратилган бўлиб, рақамли бошқарувни амалга ошириш имконини беради.

Молиявий жиҳатдан лойиҳа «Асака Банк» Наманган филиали билан ҳамкорликда амалга оширилмоқда. Банкнинг молиявий қўллаб-қувватлаши лойиҳанинг барқарор ва тизимли ривожланишини таъминлайди. Шу билан бирга, молиялаштириш жараёни нафақат лойиҳанинг тезкор бажарилишини кафолатлайди, балки маҳаллий бизнес ва IТ салоҳиятини ривожлантиришга ҳам ҳисса қўшади.

Лойиҳанинг асосий йўналишлари

«Ақлли шаҳар» платформаси шаҳар инфратузилмасини тўлиқ рақамлаштиришни кўзда тутади. Бу жараён бир неча асосий йўналишларга бўлинган:

1. Коммунал хизматлар ва ресурсларни бошқариш

Шаҳар коммунал тизимларида инновацион ёндашувлар жорий қилинади. Электр, газ, сув ва иссиқлик таъминоти масофадан мониторинг қилинади. Сенсорлар ёрдамида ресурслар сарфи автоматик назорат қилинади, авария ҳолатлари олдиндан аниқланади. Бу нафақат бюджет харажатларини камайтиради, балки хизмат сифатини ҳам оширади.

Шунингдек, тизим орқали аварияларни тезкор бартараф этиш имконияти яратилади, инсон омилидан келиб чиқадиган хатоликлар камаяди ва коррупцион хавф минималлаштирилади. Шу жиҳатдан лойиҳа шаффофлик ва самарадорликни таъминлашга хизмат қилади.

2. Чиқинди бошқаруви

Лойиҳа доирасида чиқинди ташиш тизими ҳам рақамлаштирилади. Чиқинди ташувчи техникалар ҳаракати GPS  орқали назорат қилинади, сунъий интеллект ёрдамида оптимал маршрутлар белгиланади. Контейнерларнинг тўлдирилиш даражаси сенсорлар орқали кузатилади, автоматик ҳисоботлар тузилади. Бу эса чиқиндиларни йиғиш ва қайта ишлаш жараёнини самарали қилади.

Қолаверса, чиқиндиларни қайта ишлаш ва уларни ҳудудларга самарали тақсимлаш имконияти ҳам платформа орқали назорат қилинади. Натижада экологик хавфсизликни ошириш ва шаҳар атроф-муҳитини сақлаш бўйича тизимли чоралар жорий этилади.

3. Экологик мониторинг

Платформа шаҳар яшил ҳудудларида сенсорли суғориш тизимини жорий қилади. Суғориш жараёни автоматик режалаштирилади ва сув ресурсларидан оқилона фойдаланиш назорат қилинади. Шу билан бирга, экологик вазиятни доимий мониторинг қилиш имконияти яратилади.

Бундай ечимлар нафақат ресурсларни тежашга, балки шаҳар яшил ҳудудларини самарали бошқаришга ҳам ёрдам беради. Бу эса аҳолига янада қулай ва тоза муҳит тақдим этади.

4. Транспорт тизими ва онлайн мониторинг

Шаҳар транспорти тизими ҳам рақамлаштирилади. Жамоат транспорти ҳаракати GPS орқали назорат қилинади, маршрутлар самарадорлиги таҳлил қилинади. Йўловчиларга реал вақт режимида транспорт ҳаракати ҳақида маълумот берилади, вақт жадвали ва ҳаракат масофаси онлайн кузатилади.

Бу транспорт тизимининг самарадорлигини оширади, аҳоли ва саёҳатчиларга қулайлик яратади ва шаҳар ички ҳаракатини янада оптималлаштиради.

5. Фуқаролар билан интерактив мулоқот

Лойиҳанинг муҳим жиҳатларидан бири аҳолининг мурожаатларини реал вақт режимида кўриб чиқишдир. Махсус мобил илова орқали фуқаролар ўз муаммоларини белгилайди, электрон харита орқали муаммоли нуқталарни аниқлайди. Шу тарзда, шаҳар ҳокимлиги ва коммунал хизматлар ўртасида самарали интерактив мулоқот ташкил қилинади.

6. «Ситуасион марказ» ва «биг дата»

Барча жараёнларни марказлашган бошқарув орқали амалга ошириш мақсадида Ситуасион марказ ташкил этилди. Ушбу марказ барча шаҳар хизматларини ягона платформага интеграция қилади. Сунъий интеллект ёрдамида маълумотлар таҳлил қилинади ва тезкор қарорлар қабул қилинади.

Шунингдек, марказда биг дата Cентер мавжуд бўлади. Бу марказ шаҳар бўйлаб йиғиладиган барча маълумотларни сақлайди, таҳлил қилади ва режалаштириш жараёнларини қўллаб-қувватлайди. Қурилиш ишлари Наманган давлат техника университети ҳудудида амалга оширилмоқда.

Ижтимоий ва иқтисодий самарадорлик

Лойиҳанинг ижтимоий ва иқтисодий аҳамияти кенг. Инсон омилини камайтириш: Автоматлаштирилган тизим хатолик ва коррупцион хавфларни минималлаштиради, бюджет харажатларини оптималлаштиради.

Аҳоли ишончи: коммунал ва транспорт тизимидаги муаммолар тезкор ҳал қилинади, натижада тизимга бўлган ишонч ошади.

Қулайлик: мобил илова ва интернет орқали барча хизматлар масофадан бошқарилади, шаҳар аҳолиси ва меҳмонлари учун қулайлик яратилади.

Шунингдек, лойиҳа шаҳар бошқаруви тизимини модернизация қилади, шаффофликни оширади ва аҳоли фаровонлигига бевосита таъсир қилади. Бу эса Наманган шаҳрини рақамли трансформация йўлида етакчи шаҳар сифатида намоён қилади.

Ишга тушириш муддатлари ва хавфсизлик

«Ақлли шаҳар» лойиҳасини тўлиқ ишга тушириш 2026 йил июнь ойига режалаштирилган. Тизим ишга тушгандан сўнг маълумотлар дахлсизлигини таъминлаш мақсадида киберхавфсизлик тизимлари билан интеграция ишлари амалга оширилади. Бу эса шаҳар инфратузилмасини ҳимояланган ва барқарор бошқарув тизимига айлантиради.

Хулоса

Бугунги кунда Наманганда амалга оширилаётган «Ақлли шаҳар» лойиҳаси нафақат технологик янгиланиш, балки шаҳар бошқарувининг янги босқичи ҳисобланади. Рақамлаштириш, сунъий интеллект ва замонавий бошқарув тизимининг бирлашуви шаҳар инфратузилмасини самарали, шаффоф ва қулай тизимга айлантиради.

Мазкур лойиҳа орқали Наманган аҳолиси кундалик хизматлардан қулай фойдаланади, коммунал ва транспорт тизими самарали ишлайди, экологик муҳит назорат остида бўлади. Лойиҳа республика ва Марказий Осиё миқёсида рақамли технологиялар марказига айланиш йўлида муҳим қадамлардан бири бўлади.

Шаҳар бошқарувининг модернизацияси, маълумотларни марказлашган ҳолда таҳлил қилиш ва сунъий интеллектни жорий этиш орқали Наманган нафақат технологик ривожланишда, балки аҳолининг фаровонлигини оширишда ҳам етакчи шаҳар сифатида намоён бўлади.

Санжарбек ҲАМИДОВ.

Javob qoldiring:

Iltimos, sharhingizni kiriting!
Iltimos, ismingizni bu yerga kiriting

Aloqador maqolalar

Сессия бўлиб ўтди

Халқ депутатлари Наманган шаҳар Кенгашининг навбатдаги XXIV сессияси бўлиб ўтди. Сессияда дастлаб шаҳар прокуратурасининг 2026-йилнинг учинчи чорагида қонунийликни мустаҳкамлаш...

Ҳаёти асраб қолинганлар дуосида яшайсиз, доктор!

Тиббиёт фанлари номзоди, Соғлиқни сақлаш аълочиси Тошпўлат Абдукаримов. У — нафақат Наманган вилояти, балки водий тиббиётидаги энг моҳир...

Баҳодир РАҲИМОВ, Наманган шаҳар тиббиёт бирлашмаси раҳбари:“ТИББИЁТДАГИ ИСЛОҲОТЛАР НАТИЖАСИ — ИНСОН САЛОМАТЛИГИДА НАМОЁН БЎЛМОҚДА”

Мамлакатимизда соғлиқни сақлаш тизимини такомиллаштириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, аҳолига қулай ва замонавий тиббий хизмат кўрсатиш масалаларига алоҳида...

Хўжа амин мақбараси

Наманган шаҳрининг Чорсу ҳудуди яқинида меъморий ёдгорлик –Хўжа Амин мақбараси жойлашган. Мақбара XVIII асрнинг иккинчи ярмида, Наманган Фарғона...