(Олий суднинг интерактив хизматлари портали мисолида)
Иқтисодий судларга электрон мурожаат қилиш амалиёти Ўзбекистон Республикаси Олий судининг интерактив хизматлари портали орқали амалга оширилади. Ушбу портал судларга мурожаат қилиш, процессуал ҳужжатларни электрон шаклда тақдим этиш, ишларнинг кўриб чиқилиш ҳолатини кузатиш ҳамда суд қарорлари билан танишиш имконини беради.
Портал суд иштирокчилари учун ягона электрон майдон яратиб, суд ва мурожаат этувчи ўртасидаги алоқани соддалаштиради. Электрон хизматлар орқали даъво аризаси, ариза, шикоят ва илтимосномалар юбориш билан бир қаторда, суд чақирувлари ва хабарномаларини электрон тарзда қабул қилиш имконияти мавжуд.
Иқтисодий судларга электрон тартибда мурожаат қилиш босқичлари
Олий суднинг интерактив хизматлари портали орқали иқтисодий судларга электрон мурожаат қилиш қуйидаги асосий босқичларда амалга оширилади:
Фойдаланувчини рўйхатдан ўтказиш – мурожаат қилувчи шахс портал орқали шахсий кабинет яратади. Рўйхатдан ўтиш жараёнида жисмоний ёки юридик шахс ҳақидаги маълумотлар киритилади.
Электрон рақамли имзодан фойдаланиш – электрон мурожаатларни тасдиқлаш учун электрон рақамли имзо қўлланилади. Бу ҳужжатнинг ҳақиқийлиги ва ҳуқуқий кучини таъминлайди.
Процессуал ҳужжатни расмийлаштириш – даъво аризаси ёки бошқа мурожаат шакли электрон тарзда тўлдирилади. Унда тарафлар, талаб мазмуни, далиллар ва ҳуқуқий асослар кўрсатилади.
Илова ҳужжатларни тақдим этиш – иш бўйича аҳамиятга эга бўлган барча ҳужжатлар электрон файл шаклида портал орқали юкланади.
Давлат божини электрон тўлаш – давлат божи электрон тўлов тизимлари орқали тўланиб, тўлов ҳақидаги маълумот автоматик равишда тизимга киритилади.
Мурожаатни юбориш ва назорат қилиш – мурожаат юборилгандан сўнг, фойдаланувчи ишнинг ҳаракатини шахсий кабинет орқали онлайн кузатиб бориши мумкин.
Электрон мурожаат қилишнинг афзалликлари ва аҳамияти
Иқтисодий судларга электрон тартибда мурожаат қилиш қуйидаги илмий-амалий аҳамиятга эга:
суд ишларини кўриб чиқишда процессуал муддатларни қисқартириш;
суд харажатлари ва вақт сарфини камайтириш;
суд фаолиятининг ошкоралиги ва очиқлигини таъминлаш;
тадбиркорлик субъектларининг суд ҳимоясига бўлган имкониятларини кенгайтириш;
инсон омили таъсирини қисқартириш орқали коррупция хавфини камайтириш.
Шу билан бирга, электрон мурожаат қилиш амалиётида айрим муаммолар мавжуд. Жумладан, электрон рақамли имзони олишда техник қийинчиликлар, айрим ҳудудларда интернет тармоғининг етарли даражада ривожланмаганлиги ҳамда фойдаланувчиларнинг рақамли ҳуқуқий маданияти пастлиги ушбу тизимдан тўлиқ фойдаланишга тўсқинлик қилиши мумкин.
Келгусида мазкур тизимни янада такомиллаштириш орқали иқтисодий низоларни ҳал этишда юқори натижаларга эришиш мумкин.
А. КАРИМОВ,
Наманган туманлараро иқтисодий суди раиси.
